Susam Adası’nda düşündüğünüzde aklınıza ne geliyor?
Muhtemelen Pisagor. Belki zeytin. Ya da belki de hiçbiri çünkü bu ada maalesef pek dikkat çekmiyor. Muhtemelen, Susam Adası, Yunanistan’daki herhangi bir adanın en geniş ve köklü tarihine sahip. İki UNESCO Dünya Mirası Alanı var. Biri dünyanın en büyük tapınak kalıntılarına sahip bir antik tapınak ve diğeri 2,500 yıl önce yapılmış ve sağlam bir tünele sahip mühendislik harikası. Şarabı Vatikan’a ihraç ediliyordu. Pisagor burada doğdu. Epikür burada doğdu. Aristoteles burada doğdu. Herodot burada yaşadı.
Ve Türk kıyısından sadece 1.6 kilometre uzakta.
Samos Haritası: Yazıdaki Tüm Noktalara Tek Bakış
Ne Zaman Gidilir?
Yaz aylarında Samos Adası kalabalık, ama Santorini adası kadar değil. Santorini demişken Santorini Adası rehberimizi okudunuz mu?
Temmuz ve Ağustos’ta Pythagoreio ve Kokkari’de büyük bir kalabalık var. Adanın geri kalan kısımları yani dağ köyleri, batı plajları, gizli plajlar neredeyse boş.
En iyi zaman: Mayıs-Haziran ve Eylül-Ekim. Bu aylarda deniz hala sıcak, hava mükemmel ve otel doluluğu %50. Bağ hasat dönemi Eylül’de başlıyor. Muskat üzümleri toplandığında, adada farklı bir hava oluyor.
Adanın kuzey plajları rüzgar etkisine açıktır, özellikle meltem sezonunda (Temmuz-Ağustos). Dalgaları sevenler için Kokkari plajları, sakin bir deniz isteyenler için güney plajları daha iyidir.
Kaçının: Yoğun sezonda Pythagoreio’da konaklama bulmak oldukça zor. Erken rezervasyon yapılması şart.
UNESCO Mirası: Eupalinos Tüneli
Bu, dünyanın en küçük ve en etkileyici mühendislik harikalarından biridir. Ama kaç kişi bunu biliyor?
M.Ö 550’de Samos’da, tiran Polykrates büyük bir deniz gücü komuta ediyordu. Nüfus artıyordu ve kentin suya ihtiyacı vardı. Su kaynağı, dağın diğer tarafındaydı. Dışarıda açık ve görünür bir yol olmasına rağmen düşmanların saldırısına uğrayacaklarını düşündükleri için bir yol buldular. Dağın içinden geçmek.
Megara’lı mühendis Eupalinos bu görev için görevlendirildi. Eupalinos planını yaptı ve: İki ekip, dağın iki yanında eş zamanlı olarak kazı yapmaya başlayacaklardı. Ortada buluşacaklardı. Modern aletleri yoktu, Sadece geometri ve trigonometri kullanıyordu.
1,036 metre taş kazıldı. Ekipler buluştu. Hata sadece birkaç desimetreydi.
Bunun ne anlama geldiğini anlamak için bir karşılaştırma yapalım. 1994 yılında tamamlanan Manş Tüneli’nde, İngiliz ve Fransız ekipleri modern teknolojiye rağmen 3.5 metre hata yaptılar. Eupalinos M.Ö 550’de çok daha primal aletler ile birkaç desimetrelik hata yaptı.
Tünel kente 1100 yıl boyunca su taşıdı. Daha sonra, Bizans döneminde, korsanlardan kaçan insanlar burayı sığınak olarak kullandı ve unutuldu. Fransız arkeolog Victor Guérin 1853 yılında bunu keşfetti. Tarihçi Herodot’un bahsettiği tüneli arıyordu.
Bugün Pythagoreio’dan 2 km uzakta olan bu alanı ziyaret etmek mümkün. Tünelin bir kısmı ziyaret edilebiliyor. Karanlık bir boşluktan geçebilir ve kireçtaşına kazınmış eski işaretler ile ekipler tarafından kullanılan ölçü birimlerini hala görebilirsiniz.
Pratik: Erken çıkmaya çalışın çünkü orada çok insan olmayacak. Kapalı ayakkabılar ve hafif bir ceket öneririm çünkü tünelin içinde serin ve nemli oluyor. Uygun bir el feneri veya telefon feneri getirin.
Heraion: Hera’nın Adası
Mitolojide Hera, Zeus’un karısı ve tanrıçaların kraliçesi. Ona göre tapınak inşa edilmesi beklenir. Ama Samoslular biraz fazla ileri gitti.
Antik dünyanın en büyük tapınaklarından biri Susam Adası’nda.
Heraion’un hikâyesi M.Ö. 8. yüzyılda başladı. M.Ö. 570’te iki mimar Rhoikos ve Theodoros yeni bir tapınak inşa etti: 52,5 x 105 metre, en az 100 sütun, sütunlar 18 metre yüksekliğinde. Yunanistan’ın Dorik düzende değil, İyon düzeninde inşa edilen ilk büyük tapınağı.
Birkaç yıl sonra deprem yıktı. Tekrar inşa edildi — bu sefer daha büyük olarak 55 x 108 metre.
Bugün kalıntıların büyük bölümü yıkılsa da hala 1 sutün ayakta. 18 metre yüksekliğiyle Ephesus ve Olympia’nın dev tapınaklarıyla karşılaştırılabilir ölçekte bir şey hayal etmenize yardımcı oluyor.
Pythagorion’dan 6 km batıda, sahile yakın. Heraion ve Eupalinos Tüneli birlikte tek bir UNESCO Dünya Mirası listesinde. 1992’den bu yana.
Bilmeyenler için: Tapınağın bulunduğu toprak antik mitolojide Hera’nın doğduğu yer olarak kabul ediliyordu. Imbrasos nehrinin kıyısındaki yaban söğüdünün altında doğmuştu. Bu yüzden tapınak bu noktaya inşa edildi. Yapı ibadethaneden öte. Tanrıçanın doğum yeri.
Büyük İsimler, Küçük Ada
Samos Adası, Ege Denizi’nde küçük bir adadır ve dünyaya büyük katkılarda bulunmuş ve hala devam etmektedir.
Pisagor (M.Ö. 570–495): Pisagor teoreminin kurucusu. Ancak daha fazlasını yaptı. Aynı zamanda sayılarının evrendeki tüm şeylerin temel yapısı olduğuna inanan bir felsefe kurdu. Müziğin matematiksel temellerini keşfetti. Ruhun reenkarnasyonuna inanıyordu. Tyran Polykrates ile olan siyasi çatışma, onu adadan kaçmaya zorladı. Adada, Pisagor’un saklandığı veya düşünmek için gittiği söylenen bir mağara bulunmaktadır. Mağaradan manzaranın muhteşem olduğu söyleniyor.
Aristarhus (M.Ö. 310–230): Dünyanın Güneş’in etrafında döndüğünü belirten ilk kişi. Copernicus bu teoriyi 1700 yıl sonra yeniden keşfetti. Aristoteles’in bir öncüsüydü ve Aristoteles gibi düşündü. Samos’ta adını taşıyan bir havaalanı bulunmaktadır.
Epiküros (M.Ö. 341–270): ‘Hayatın amacı mutlu olmaktır.’ felsefesinin kurucusu. Basit yaşamı, dostluğun ve düşüncenin değerini savundu. Batı’da “Epiküryen” terimi ondan gelmektedir.
Herodot: Samos’un uzun süreli bir sakini olan, tarih babası olarak bilinir.
Antonius ve Kleopatra: M.Ö. 32-31 kışını Samos’ta geçirdiler. İki yıl içinde Actium Savaşı’nda Oktavian tarafından yenilecekler ve her ikisi de yaşamlarına son verecekler. Ama o kış Samos’ta bir parti veriyorlardı. Antik kaynaklar binlerce oyuncu ve müzisyenden bahseder.
Polikrates (M.Ö. 6. yüzyıl): Bir zalim, ama bir deha. Donanması Ege Denizi’ndeki en büyüktü. Heraion’u genişletti, Eupalinos Tüneli ve büyük liman inşa ettirtti ve kendisi de büyük bir liman yaptı. Sanatçıları ve filozofları sarayına davet etti – Pisagor kaçtı, ama Anacreon kaldı. Sonunda bir (Pers) satraplık tuzağına düştü ve korkunç bir şekilde öldürüldü. Herodot, Polikrates’in servetinin düşmanlarını nasıl rahatsız ettiğini açıklar – “bu kadar şanslı bir adam, tanrıların kıskançlığını çeker.”
Samos Şarabı: 3,000 Yıllık Damıtma
Susam Adası şarabını anlamak, adayı anlamaktır.
Mitolojide Dionysos, adalılara üzüm yetiştirmeyi bizzat öğretti. Gerçekte ise şarap üretimi arkeolojik kanıtlarla M.Ö. 8-7. yüzyıla dayanıyor. Antik çağda Samos şarabı, Mısır’a, Libya’ya, Korint’e, Karadeniz’e ihraç ediliyordu — her yerde aynı amforalar bulundu.
Bugün adanın şarabı PDO (Korumalı Menşe Adlandırması) statüsünde. Kullanılan üzüm: Muscat Blanc à Petits Grains — beyaz Muscat. Bağların yüzde 98’i bu tek üzümden.
Bağlar dağın yamaçlarında, deniz seviyesinden 900 metreye kadar yükselen taraçalarda yetiştiriliyor. Bu yükseklik farkı gece-gündüz sıcaklık değişimini artırıyor. Üzüm yavaş olgunlaşıyor, aromalar yoğunlaşıyor.
1934’te kurulan Samos Şarap Kooperatifi, üretimin büyük bölümünü üstleniyor. Bugün 25 ülkeye ihraç ediyor. Ama daha önemli bir müşterileri var: Kiliseler.
Samos şarabı Ortodoks Kilisesi’nde kutsal komünyon şarabı olarak kullanılıyor. Katolik Misyonlarına da ihraç ediliyor. Bu ayrıcalık 19. yüzyıldan beri devam ediyor. Ve son yıllarda Yahudi cemaatler için Koşer/Mebuşhal sertifikalı versiyon da üretiliyor. Yani aynı üzüm, aynı ada, üç ayrı dinin sofrasında.
Fransız ve İtalyan şaraplarının savaş dönemlerinde bulunamaması sırasında Avrupalılar Yunan adalarına, özellikle Samos’a yöneldi. O dönemde adaya Kutsal Komünyon şarabı üretme onuru verildi.
Ne içmeli?
Samos Vin Doux: Tatlı, zengin, portakal çiçeği ve kayısı aromaları. Yunanistan’ın en çok ihraç edilen tatlı şarabı.
Samos Nectar: Güneşte kurutulmuş üzümden. Amber renkli, yoğun, bal ve kuru meyve karakteri. En prestijli versiyonu.
Samos Anthemis: Fıçıda olgunlaşmış. Decanter World Wine Awards’da altın madalya. Uluslararası tanınırlık açısından en güçlüsü.
Samos Natural Sweet: Alkol eklenmeden yapılan doğal tatlı şarap. En hafif ve en taze versiyonu.
Samos Şarap Müzesi: Vathy’de, 17. yüzyıldan kalma bir binada. Antik amforalardan modern üretim süreçlerine ada şarabının tüm tarihi burada. Ücretsiz giriş, tadım mümkün.
Plajlar: Hangi, Ne Zaman
Susam adası rehberi yazımızda plajlardan bahsetmemek olmaz. Samos’ta 80’den fazla plaj var, hepsi farklı atmosferlere sahip. Yoğun, sessiz, kumlu, çakıllı, düzenli, vahşi. Çok özel olabilir.
Kuzey Kıyısı: Kokkari Üçlüsü
Tsamadou: Bir ada ikonu. Çakıllı, selvi ağaçları ile çevrili, turkuaz sular. Kısmen çıplaklar plajı – doğu tarafında. Havuz, teras ve manzarası olan Navagos bar-restoran, plajın ayrılmaz bir parçasıdır.
Lemonakia: Tsamadou’dan biraz daha uzak ve daha sessiz. Düzenli, temiz, turkuaz su. Güçlü dalga olmadığında çocuklar için uygundur.
Tsabou: En az bilinen ama en güzel plaj. Kuzey kıyısı, büyük çakıllar, kristal mavi su. Derin, küçük çocuklar için uygun değil. Plajın doğu tarafında yüzülebilecek eşsiz kaya oluşumları var.
Kokkari köyü: Bir plaj değildir ama plaj hikayesinin bir parçasıdır. Biraz balıkçı köyü yarımada üzerine inşa edilmiştir. Her iki tarafta deniz girişi, renkli tekneler, dağa tırmanan dar sokaklar. Ege’de yelken kayağı için mükemmel bir yer – meltem zamanı dalgalar harika.
Gizlice: Seitani İkizleri
Potami plajının arkasında 1.5 saatlik yürüyüş. Yol yok, araç girişi yok, tesis yok.
Mikro Seitani: Küçük, kumlu, vahşi. Plaj planına bakarsanız, Türkiye’yi görebilirsiniz.
Megalo Seitani: Abisinin olduğu yer. Uzun, ıssız, olağanüstü bir manzaraya sahip. Hiçbir şey götürmeyin – sadece su, yiyecek, her şey.
Düşünün ki bu 3 saatlik (gidiş-dönüş) bir yürüyüş ve bir sırt çantası taşıyacaksınız. Ayrıca yaz güneşinin altında olacak. Ancak gidenler, bir daha gitmek istiyorlar.
Güney Kıyısı
Psili Ammos (Doğu): Bu, Samos’taki en iyi kumlu plajlardan biridir. Pythagorion’dan 15 dakikalık bot yolculuğu. Düzenlidir (bir plaj barı ve şezlong ile) ve yüksek sezonda kalabalıktır.
Chrysi Ammos (Güney): İsmi “Altın Kumlar” anlamına geliyor ve güney kıyısındaki en güzel plajdır, rüzgardan korunmuştur.
Mykali: Pythagoreion yakınında, Türkiye kıyısına sadece 1.6 km uzaklıkta uzun bir çakıllı plajdır.
Potami: Şelale + Plaj
Karlovasi’nin kuzeybatı kısmında yer alan, uçurumlar ve çam ağaçlarıyla çevrili bir çakıllı plajdır. Plajın arkasında akan nehir boyunca kısa bir yürüyüş yaparsanız, şelaleye ulaşırsınız. Yaz aylarında bile doğal havuzlar oldukça soğuktur. Agios Nikolaos Kilisesi’nin tepe noktasından manzara mükemmel bir fotoğraf noktasıdır.
Köyler: Kalabalıktan Uzak
Gerçek Samos’u görmek istiyorsanız iç bölgeye gitmelisiniz.
Vathy (Samos Şehri)
Adanın başkenti. Körfeze uzanan geniş bir şehir. Vathy’nin üzerinde veya Ano Vathy’de, Bizans sonrası evlerin bulunduğu bir mahalle var. Dar sokaklarda çıkıntılı pencereler var ve Pythagoras Meydanı’nda büyük bir mermer aslan heykeli bulunuyor. Bir Şarap Müzesi var ve Arkeoloji Müzesi görülmesi gereken yerlerdendir. Heraion’un kazılmış heykellerine sahiptir.
Pythagoreion
Eski adı Tigani olup, İtalyanca Dogana’nın bir bozulmasıdır, “gümrük” anlamına gelir. 1955’te Pythagoras olarak yeniden adlandırılmıştır. Antik bir şehrin kalıntıları üzerine inşa edilmiş modern bir kasaba. Limanda büyük bir Pythagoras heykeli var, antik kalıntılarla çevrilidir ve hem yol hem de limanın tarihinde görülmektedir. Lykourgos Logothetis Kalesi, 1821’deki Yunan Devrimi’nin sembolüdür.
Kokkari
Yarımada üzerine inşa edilmiş bir balıkçı köyüdür. Turizm var ama kalabalık değildir. Renkli evler ve dar sokaklar vardır. Akşamları balıkçıların dönüşünü izlemek için idealdir.
Manolates ve Vourliotes
Bu, Ambelos Dağı’nın yamaçlarında yer alan dağ köyleridir. Manolates, çiçekli balkonları olan taş evlere sahiptir. Üzüm hasadı sırasında bir müzik festivali vardır. Vourliotes ve Manolates’i birbirine bağlayan bir yürüyüş yolu vardır, bu kolay ve manzaralı bir yoldur ve bir dereyi geçebileceğiniz bazı çınar ağaçlarının yanından geçersiniz.
Ambelos
Ambelos Dağı’nın kuzey yamacında yer almaktadır. Muskat bağları her yerdedir. Adanın adını bu köyden alıp almadığı veya köyün adının dağdan gelip gelmediği tartışılmaktadır. Küçük kafeteryanın terasında otururken, şarabınızı yudumladıkça Ege denizinin rengi değişir.
Karlovasi
Bu, adanın ikinci büyük kasabasıdır. Bir zamanlar Samos’un sanayi merkeziydi, çünkü burada tabaklama fabrikaları vardı. Tabakhane müzesi bu geleneği belgelemektedir. Plaja daha yakın ve daha yerel, ayrıca daha az turistik.
Yiyecek ve İçecek
Samos’un mutfağı, Doğu Ege’nin zenginliğini taşır. Komşu Türkiye’nin etkisi vardır ama Yunan karakteri güçlüdür.
Balık: İskorpit, ahtapot, palamut. Pythagoreion limanındaki sabah erkenden gelen taze balık öğle yemeği için servis edilir. En basit tavernalar bile tazeliği garanti eder.
Samos Sucuğu (Loukaniko Samiotiko): Adanın özel ürünüdür, portakal kabuğu ve kekik ile aromalandırılmış bir sosis. Taze veya tütsülenmiş olarak mevcuttur. Sayıyı kontrol edin – tarif yerden yere değişir.
Zeytin ve Zeytinyağı: Adanın yamaçları zeytin ağaçlarıyla kaplıdır. Özellikle Doğu Samos’un yeşil zeytinleri ve soğuk sıkım zeytinyağı ile ayırt edilmektedir.
Bal: Samos dağlarında bol miktarda kekik bulunmaktadır. Ağustos ve Eylül ayının balı en aromatik ve bol olanıdır.
Taze İncir: Adanın bir diğer sembolü. Sokaktaki ağaçtan kolayca alıp yemek mümkündür.
Muskat boza ve likör: Şarapların yanı sıra, aynı üzümlerden yapılmış alkolsüz/alkollü içecekler de mevcuttur.
Nerede Yemek:
Pythagoreio limanı boyunca sıralanan restoranlar turistik odaklıdır, ancak iyi kalitededir. Kokkari köyünde, balık tavernaları hem güzel bir manzara hem de taze ürünler sunmaktadır. Vathy’nin dar sokaklarında küçük meze barları vardır – menüde yazılı olanı değil, günün tazesini isteyin.
Manolates’in dağ kafelerinde, şarap bölgesine bakan bir manzara eşliğinde kahvaltı sunulmaktadır; taze bal ve yerel peynir ile birlikte. Samos, bu deneyim olmadan eksik kalır.
Pratik Bilgiler
Ulaşım
Hava yolu: Samos Uluslararası Havalimanı “Aristarchus” (astronomiye doğrudan atıf). Atina’dan 50 dakika mesafede. Selanik’ten bağlantılar vardır. Yaz sezonunda, çeşitli Avrupa ülkelerinden charter uçuşları bulunmaktadır.
Feribotla Seyahat: Pireus’tan yaklaşık 10 saat. Hızlı feribotlar Rodos, Kos ve Midilli adalarına bağlantı sağlar. Samos’un iki ana limanı vardır: Vathy (Kuzey) ve Karlovasi (Batı).
Türkiye’den: Kuşadası’ndan Samos’a hızlı feribot seyahati için sınırlı dönemler vardır. Yaz sezonunda günlük geçişler mevcuttur.
Adada Dolaşmak
Adanın içinde, adanın üzerinde, adanın etrafında dolaşmak. Araçlı ziyaretler için en iyi seçenekler kıyı yollarıdır. Ancak, en iyi seçenekler olmayabilir.
Ağırlıkla Vathy merkezlidir. Hedeflere ulaşım konusunda araçlar mevcuttur ama toplu taşıma da vardır. Toplu taşıma için KTEL Samos web sitesini ziyaret edebilirsiniz.
Bölgeler
Vathy: Adanın merkezi. Müzeler, dükkanlar, gastronomi. Gece hayatı burada yoğundur.
Pythagoreio: Tarihi merkez. Aileler için uygun.
Kokkari: Su sporları ve sörf. Genç kalabalık. Kuzey plajlarına merkezi konumda.
Karlovasi: En yerel ve en az turistik olan. Batı kıyısını keşfetmek için ideal bir merkez.
Pythagoreion (Güney) Yakınları: Sessiz, düzenli plajlar ve konforlu oteller.
Bütçe
Susam adası rehberini okudunuz. Samos, Santorini’den önemli ölçüde daha ucuzdur, ancak Samos tam olarak “ucuz ada” değildir. Özellikle yaz sezonunda, Pythagoreio ve Kokkari’de fiyatlar artar. Karlovasi ve dağ köyleri çok daha makuldür. Kooperatiften alınan şarap restoran fiyatlarının üçte birine gelir.