Gavdos, Libya Denizi’nin kalbinde, Girit ile Afrika arasında sessizce uzanan küçük bir ada . Avrupa’nın en güney sınırı. Gürültülü eğlencelerden ya da sosyal medya gösterişinden uzak durmak isteyenler için burası gerçek bir huzur sığınağı; doğayla yeniden bağ kurmanın, masumiyete dönüşün adresi. Dünyanın dört bir yanından özgür ruhların, münzevilerin ve kampçıların her şeyi bırakıp ıssız plajlardaki kulübe ve barınaklara yerleşmek için buraya gelmesi tesadüf değil.
Adada üç köy var: Kastri, Ambelos ve Vatsiana. Son sayıma göre yaklaşık 150 daimi sakin burada yaşıyor. Artan turist talebiyle birlikte kıyılarda yeni yapılar da yükseliyor. Kastri, adanın başkenti ve belediye merkezi; burada kiralık odalar, sağlık ocağı ve bir fırın-pastane bulunuyor. Küçük Vatsiana’da eski taş evlerin büyük bölümü harabeye dönmüş, çok azı hâlâ iskân ediliyor. Adanın din adamı Manolis Bikogiannakis tarafından kurulan Folklor Müzesi’ni ziyaret etmek kesinlikle değer. Ambelos ise bir zamanlar çok sayıda bağıyla adanın en büyük ve en güzel köylerinden biriydi; bugün büyük bölümü ıssız.
Ada, NATURA 2000 Ağı kapsamında olup Yunan ve Avrupa mevzuatıyla koruma altında. Kıyı kum tepelerinin ve Ardıç türlerinin yaşam alanlarını korumaya yönelik bir program da hayata geçirilmiş durumda. Gavdos ve komşusu Gavdopoula, Afrika’dan Avrupa’ya uzanan uzun göç yolculuğunda kuşlar için önemli bir mola noktası; aynı zamanda nesli tehlike altındaki Akdeniz foku ile Caretta Caretta deniz kaplumbağası için de bir sığınak. Adayı çam ağaçları, deniz servileri, laden çalıları ve ardıçlar süslerken funda, kekik ve yabani kekiğin kokusu tuzlu deniz havasına karışır. Adanın çevresel ve arkeolojik önemi her yıl çok sayıda bilim insanı ve öğrenciyi buraya çekiyor.
Yürüyüş parkurları, doğayı tüm ihtişamıyla seyredebileceğiniz ve uçsuz bucaksız deniz manzaralarına doyabileceğiniz büyüleyici turlar sunuyor. Bulunan çok sayıda eser adanın tarih öncesinden beri iskân edildiğini ortaya koyuyor; ada, Homeros destanlarında Peri Kalipso’nun Odisseus’u yedi yıl boyunca alıkoyduğu efsanevi Ogygia ile özdeşleştirilir.
Nerede Yüzülür
Agios Ioannis, adanın en ünlü plajı. İnce altın kumu ve deniz kabukları ile kaplı bu geniş koyun üstündeki tepede, adını aldığı küçük şapel duruyor. Ağustos ayında oldukça kalabalık — özellikle kampçılar ve nudistlerin gözdesi — ama alan herkese yetecek kadar geniş. Servis yok; su ve yiyeceklerinizi yanınıza alın. Ağaçlar gölge sağlıyor, yine de şemsiye getirmeniz önerilir. Yakınlarda taverna ve kiralık odalar mevcut.
Lavrakas, Agios Ioannis’in yaklaşık iki kilometre batısında, adanın en ıssız koylarından biri. Altın kum, güzel mavi sular. Servissiz ama genellikle sakin — ağaçların gölgesini bulmak zor olmaz.
Potamos, küçük bir vadinin ağzında oluşmuş. Ulaşmak için uzun bir yürüyüş gerekiyor ama değer. Berrak sular, kırmızımsı kum ve kil kayalıklar sizi karşılıyor. Deniz servileri doğal gölge sağlarken kil açısından zengin kum, çamur banyosu için biçilmiş kaftan. Ambelos’tan toprak yol ya da patika ile ulaşılıyor; yaklaşık iki saatlik yürüyüş boyunca terk edilmiş Neveli yerleşiminden geçiyorsunuz.
Trypiti, Avrupa’nın en güney noktasındaki plaj. Doğu kısmı kumla kaplı; burada, üstüne çıkıp manzarayı seyredebileceğiniz büyük bir sandalye biçimindeki “Odisseus’un Tahtı” duruyor. Bölgeye tekneyle ya da Korfos’tan başlayan patika yoluyla ulaşabilirsiniz — yaklaşık üç kilometre, çam ormanından geçiyor. Gölgelik yok; her şeyi yanınızda getirin.
Sarakiniko, ulaşımı en kolay plaj. Kıyı boyunca mini marketler, kafeler ve tavernalar sıralanıyor. Uzun, ince altın kumlu ve sığ berrak sularıyla en kalabalık tercih. Karave limanının 1,5 kilometre kuzeyinde; otobüsle ya da 30 dakikalık yürüyüşle ulaşabilirsiniz. Adını adayı üs olarak kullanan Arap korsanlardan (Saracenler) aldığı söyleniyor.
Yapılacaklar
Deniz Feneri (Faros). Ambelos yakınlarındaki bir tepeye hâkim olan bu fener 1880’de inşa edilmiş ve Akdeniz’in en büyüklerinden biri olmuştur. İkinci Dünya Savaşı’nda bombalanarak tahrip edildi; yeniden inşa edildikten sonra adanın simgesi hâline geldi. İçinde fotoğraf müzesi ve denize bakan bir kafe bulunuyor — gün batımı burada nefes kesiyor. Aktif olduğu dönemde ışığı 67 kilometre uzaktan görünüyor, döner yapısı sayesinde adanın her yönünden seçilebiliyordu. Dünyada yalnızca Arjantin’deki Tierra del Fuego’nun San Juan de Salvamento Feneri’nin gerisinde kalıyordu.
Folklor Müzesi. Gavdos Körfezi yakınındaki Sgoudiana’da, Metochi’de yer alıyor. Tarım aletleri, el dokuması tekstiller, çarşaf ve havlular ile çoğu kilden yapılmış geleneksel mutfak eşyaları sergileniyor. Tel: +30 2823 042458
Şapeller ve Antik Kalıntılar. Adanın dört bir yanına yayılmış antik yerleşim kalıntıları mevcut; paleolitik çağa uzanan bulgular gün yüzüne çıkarılmış. Ada genelindeki 18 küçük kilise ve şapel, peyzaja kendine özgü bir estetik katıyor. Kastri’deki Aghia Triada (Kutsal Üçlü) adanın ana kilisesi.
Yürüyüş. Gavdos’a gelenlerin en büyük motivasyonlarından biri. Kolaydan zora uzanan parkurlarıyla Girit Yürüyüş Kulüpleri’nin de gözdesi olan ada, Gavdos Belediyesi ile Hanya Ormancılık Müdürlüğü’nün iş birliğiyle parkurlarını koruma altında tutuyor.
Gastronomi
Gavdos, Girit’in bir parçası — mutfağı da klasik Girit mutfağı. Pek çok restoran işletmecisi aynı zamanda balıkçı; kendi tuttuğu balığı servis ediyor, kendi yetiştirdiği keçiyi pişiriyor, kendi bahçesinin sebzesini kullanıyor. Fırın ekmeğiyle myzithra peynirli dakos, dolmalı kabak çiçeği, kakavya balık çorbası ve Sfakiani pide öne çıkan lezzetler arasında.
To Steki tis Gogos: Yabani otlar ve kabak kendi bahçelerinden; galaktoboureko ise adanın keçi sütüyle yapılıyor. Kastri, tel: 2823 041932
Helona: Kumun üstüne kurulu masalar, hamaklar ve minderler. Sabah kahvesinden gecelere uzanıyor; bazen canlı müzik de var. Günlük menü, taze balık ve et yemekleri. Sarakiniko Plajı, tel: 694 290 8663
Rakopagida tou Strati: İyi kızartılmış etleriyle ünlü bir taverna. Domuz göbeği, sosis, souvlaki ve yerel peynirli küçük tatlı börekler (kalzounia) burada denenmeli. Kastri, tel: 2823 043249
I Nostimies tis Eftychias: Gölgeli küçük bir mekânda sade ve lezzetli geleneksel yemekler. El yapımı dolma, dolmalı kabak çiçeği ve keçi eti mutlaka tadılmalı. Sgoudiana – Metochi, tel: 2823 042309
Trypiti: Kendi bahçesinin ürünlerini, keçisini ve yumurtasını kullanan sıcak küçük bir taverna. Yumurtalı patatesli keçi kavurması ve taze salataları ile ünlü. Vatsiana, tel: 697 196 6129
Gavdos Panorama: Korfos plajına bakan nefes kesici manzara. Kendi tuttukları taze balık ve ısmarlama kakavya çorbasıyla ünlü. Ekşi mayalı ekmekle ahtapot salatası kaçırılmaz. Korfos Plajı, tel: 2823 042166
Nerede Kalınır
Kalypso Apartments: Konforlu ve küçük mutfaklı, tam donanımlı odalar. Kastri, tel: 694 510 0393
Gavdos Princess: Restoran ve kendi kendine yeterli konaklama imkânı sunuyor. En yakın plaj, restoranlar ve mini marketler üç kilometre uzakta; ücretsiz servis mevcut. Kastri, tel: 2823 041181
Consolas Gavdos Studios: Tüm odalar tam donanımlı ve teraslı. Araç kiralama hizmeti var. Sarakiniko, tel: 210 324 1751
Villa Kastri: Deniz ve köy manzaralı balkon ya da teraslı, tam donanımlı odalar. Araç kiralama hizmeti mevcut. Kastri, tel: 697 196 2169